Türkiye'nin Sokak Hayvanları Yasası - Instagram'daki Tepkiler ve Toplumsal Ayrışma

Giriş

30 Temmuz 2024 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen ve 2 Ağustos’ta yürürlüğe giren sokak hayvanları yasası, Türkiye’de büyük toplumsal tartışmalara neden oldu. 17 maddeden oluşan yeni düzenleme, sokaktaki tüm köpeklerin toplanarak sahiplendirilene kadar barınaklarda bakılmasını öngörüyor. Bu yasa, hem hayvan hakları savunucuları hem de kamu güvenliği endişesi taşıyanlar arasında yoğun tartışmalara yol açtı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Instagram hesabından yaptığı paylaşım da bu tartışmaların odak noktası haline geldi. Bu paylaşımın altındaki tartışmaları daha iyi anlamak için Dr. Öğr. Üyesi Nevra Üçler ile birlikte gerçekleştirdiğimiz araştırmada, 2.021 kullanıcı yorumunu analiz ederek toplumun yasaya bakış açısını detaylı şekilde ortaya koyduk.

Araştırmamızın Ana Bulguları

Yasaya Karşı Güçlü Muhalefet

Araştırmamızın en çarpıcı bulgularından biri, yasaya karşı çıkanların oranının %63.1 ile büyük çoğunluğu oluşturmasıdır. Yasayı destekleyenler sadece %30.1’lik bir oranı temsil ederken, %6.7’si nötr kalmayı tercih etti. Bu veriler, KONDA Araştırma’nın bulgularıyla da uyumlu: Türk halkının %63’ü devletin hayvanları öldürme gibi sert yöntemlere başvurmadan çözüm bulması gerektiğine inanıyor.

Cinsiyet Faktörünün Belirleyici Rolü

Araştırmanın en önemli bulgularından biri, cinsiyetin yasaya bakış açısında belirleyici rol oynamasıdır:

Kadınlar:

• Yasaya karşı çıkma oranı: %70.2
• Destekleme oranı: %26.2
• Nötr kalma oranı: %3.5

Erkekler:

• Yasaya karşı çıkma oranı: %46.5
• Destekleme oranı: %41.6
• Nötr kalma oranı: %11.8

Bu bulgular, kadınların hayvan haklarına karşı daha yüksek duyarlılık gösterdiğini ve yasaya daha güçlü tepki verdiğini ortaya koyuyor. Literatürdeki çalışmalar da bu durumu destekliyor: kadınların genellikle hayvan koruma ilkelerini daha fazla desteklediği ve hayvanlara yönelik daha şefkatli yaklaşımlar sergilediği biliniyor.

Söylem Analizi: Dini ve Etik Vurgular

Kullanıcı yorumlarının içerik analizi, tartışmaların sadece hukuki boyutta kalmadığını, dini ve etik değerlerin de merkezi rol oynadığını gösteriyor. En sık kullanılan kelimeler arasında “Allah”, “yasa”, “köpekler” ve “insan” gibi terimler öne çıkıyor.

Öne çıkan ifadeler:

• “verdiği canı” (hayatı veren)
• “canı Allah” (canı Allah’ın)
• “yasayı geri” (yasayı geri al)
• “sayın cumhurbaşkanım”

Bu bulgular, Türk toplumunun sokak hayvanları konusunu sadece pratik bir düzenleme olarak görmediğini, aynı zamanda dini ve ahlaki değerler çerçevesinde değerlendirdiğini gösteriyor.

Dört Ana Tartışma Teması

Çalışmamızda, yorumları dört ana temaya ayırdık:

1. Merhamet ve Hayvan Hakları (%34.2)

En büyük kategoriyi oluşturan bu tema, yasanın hayvan haklarıyla çeliştiği ve merhamet eksikliğini yansıttığı görüşünü içeriyor. Yorumcular yasayı etik ve dini değerlerle uyumlu bulmadıklarını belirtiyor.

2. Yönetişim Başarısızlığı ve Politik Eleştiri (%33.9)

Bu kategorideki eleştiriler, yasanın içeriğinden ziyade uygulayıcı kurumların kapasitesi ve güvenilirliği üzerine odaklanıyor. Şeffaflık, hesap verebilirlik ve kurumsal etkinlik konularında ciddi endişeler dile getiriliyor.

3. Kamu Güvenliği ve İnsan Refahı (%28.6)

Bu tema, sokak hayvanlarının kamu sağlığı ve güvenliği açısından oluşturduğu riskleri vurguluyor. Yasayı destekleyenlerin %55.3’ü bu çerçevede görüş bildiriyor.

4. Ekonomik Faktörler ve Alternatif Çözümler (%3.3)

En az temsil edilen kategori olan bu tema, maliyetler ve kısırlaştırma, sahiplendirme gibi alternatif çözümler üzerinde duruyor.

Küresel Bağlam ve Karşılaştırma

Bu bulgular, Türkiye’deki tartışmaların küresel eğilimlerle uyumlu olduğunu gösteriyor. Gürcistan, Tayvan, Brezilya, Rusya ve Danimarka gibi ülkelerdeki benzer politikalar da toplumsal katılım, etik duyarlılık ve kurumsal kapasite gibi faktörlerin şekillendirdiği ortaya çıkıyor.

Sosyal Medya ve Kamuoyu Oluşumu

Instagram gibi sosyal medya platformlarının kamuoyu oluşumundaki rolü de araştırmanın önemli bulgularından biri. Dijital çağda, özellikle değer temelli konularda, sosyal medya platformları toplumsal duyarlılıkları yansıtmakta ve politika geliştirme süreçlerine katkıda bulunmaktadır.

Sonuç ve Öneriler

Bu araştırmamız, Türkiye’deki sokak hayvanları yasasına yönelik tepkilerin sadece ulusal endişeleri yansıtmadığını, aynı zamanda küresel hayvan refahı ve yönetişim tartışmalarıyla uyumlu olduğunu gösteriyor.

Ana sonuçlar:

• Toplumsal cinsiyet, hayvan hakları konusundaki tutumları şekillendiren kritik bir faktör
• Dini ve etik değerler, yasaya yönelik değerlendirmelerde merkezi rol oynuyor
• Kurumsal güven ve şeffaflık, yasanın içeriğinden daha fazla sorgulanıyor
• Katılımcı ve bütüncül politika yaklaşımları gerekliliği ortaya çıkıyor

Bu bulgular, yasa yapıcılar ve politika belirleyiciler için önemli bir rehber niteliği taşımakta ve daha katılımcı, bütüncül ve etik temelli çözümlere duyulan ihtiyacı açıkça ortaya koymaktadır.

Bu blog yazısı, Nevra Üçler ile birlikte gerçekleştirdiğim ve Hacettepe Üniversitesi Moment Dergisi’nde yayımlanan “The Multi-Dimensional Controversy: Mapping Instagram’s Response to Turkey’s Stray Animals Policy” başlıklı araştırmamıza dayanmaktadır.